Informatie

Alg. Informatie || Kweek & Oogst || Geschiedenis

Pompoen, Algemene Informatie..

Het onderscheid tussen Pompoenen (meestal Concurbita) en Kalebassen (meestal lagenaria) is vrij vaag. De planten en bloemen lijken op elkaar en ook de vruchten verschillen in essentie niet veel van elkaar. Van beide soorten bestaan vele varianten.
Pompoenen komen oorspronkelijk uit Mexico. Sommige Kalebassen komen uit het verre Oosten.

Pompoen en Kalebasplanten vormen meterslange kruipende uitlopers. Soms klimmen die uitlopers in struiken of andere objecten die zij onderweg tegen komen. Met hechtwortels hechten zij zich daaraan vast. Het zijn tweehuizige planten. Dat wil zeggen dat er aan iedere plant zowel mannelijke als vrouwelijk bloemen komen. Ongeveer twee maanden na het zaaien komen eerst de grote gele mannelijke bloemen aan de plant. Later komen er ook vrouwelijke bloemen aan.

Deze zijn te herkennen doordat er reeds onder de bloem een klein Pompoentje is gevormd. (Hierin kun je de vorm van de uiteindelijke vrucht reeds herkennen) Dat kleine Pompoentje begint direct na de bevruchting te groeien. Echter niet iedere vrucht zal tot een volgroeide Pompoen uitgroeien. De bloemen zijn goed in staat tot het aantrekken van bijen. Bij afwezigheid van bijen kun je de natuur helpen door de bevruchting met een penseeltje te bevorderen.

 

 

 
 

 

  

Pompoenen in Nederland

Alhoewel het Nederlandse klimaat eigenlijk niet zo geschikt is voor het kweken van Pompoenen en Kalebassen, neemt de populariteit van deze planten momenteel enorm toe. Pompoenen kweek je voor je plezier of voor de keuken. Het is momenteel erg trendy om Pompoenen en Kalebassen in de herfst op de vensterbank, in plantenbakken of naast de voordeur te leggen.
Ook worden Pompoenen in toenemende mate in de keuken gebruikt. Men maakt er dan bijvoorbeeld pompoenen-jam of de in Noord-Amerika befaamde Pumkin-pie van. Ook bij het Amerikaanse feest Halloween speelt de Pompoen een belangrijke rol. Vroeger werden van de schil ook wel gebruiksvoorwerpen gemaakt.

Siervruchten zijn er in vele soorten en maten. Het bekendst is de kalebas of sierpompoen, ook wel Cucurbita genoemd. Dit is echter de officiële geslachtsnaam van allerlei vruchtdragende planten, waaronder komkommer en augurk. In het algemeen kun je zeggen dat de kleine soorten kalebassen zijn en de grotere soorten pompoenen. Kalebassen zijn alleen geschikt voor decoratie. De (meeste) pompoenen kun je ook eten. Niet alleen het vruchtvlees is eetbaar, maar ook het zaad, de bloemen, de jonge scheuten en de bladeren kunnen worden geconsumeerd. Er bestaan waarschijnlijk meer dan 500 verschillende cultivars. Ze zijn te verdelen in vijf groepen: zomerpompoenen en courgettes, herfstpompoenen, winterpompoenen, pompoenen en sierkalebassen. Ze komen uit de Verenigde Staten, Australië, Zuid-Afrika, Groot-Brittannië, Frankrijk, Italië en Duitsland.


Zomerpompoenen

en courgettes zijn rijp in hartje zomer, gevolgd door herfstpompoenen. Daarna komen de pompoenen die op hun best zijn in november, de periode van Halloween en Sint Maarten. Tenslotte is er de oogst van de winterpompoenen, die kunnen worden bewaard tot mei en soms nog langer, tot aan de zomeroogst. Courgettes en pompoenen zijn tegenwoordig het hele jaar vers te koop

Fantasienamen

Cucurbita pepo is de meest aangevoerde soort. Daarna volgen C. mixta, C. moschata (muskaatpompoen), C. ficifolia (vijgenbladpompoen) en C. maxima (winter- en bewaarpompoen). De plooipompoen is de bekendste soort. Kenmerkend zijn de grote oranje vruchten met diepe plooien. Toch zijn er bij het grote publiek wel meer soorten bekend, zoals ‘Turkse mutsen’ (C. turbanis). Andere sprekende fantasienamen zijn ‘Wratten gemengd’, Mandarin, Pommelo (geel of groen-wit), Sweet pumpling, 'Giant Bottle', Festival en Rugbyballen. Van alle siervruchten, die op de Nederlandse bloemenveilingen worden verhandeld, bestaat 54 procent uit Cucurbita. Malus (sierappels) en Zea mays (siermaïs) hebben een aandeel van 17, resp. 9 procent. De resterende 20 procent bestaat uit andere soorten, zoals Citrus aurantiifolia (sierlimoen), C. reticulata (siermandarijn), Punica granatum (granaatappel) en Capsicum annuum (sierpepers). 

Uit de omzetcijfers van de Nederlandse bloemenveilingen blijkt dat de vraag naar siervruchten flink stijgt. In 1998 bedroeg de totale omzet nog 2,5 miljoen euro; vorig jaar was dit gestegen naar 4,3 miljoen euro. De gemiddelde prijs steeg in die periode van 19 naar 34 eurocent. Door de grote variatie in gewicht, grootte en aantallen per fust, vallen hier echter moeilijk conclusies aan te verbinden. Circa 85 procent van de aanvoer is afkomstig uit Nederland; de rest is afkomstig van Duitsland, Engeland en Turkije. De meeste producten worden buiten geteeld.

 Oogstgevoel

Sierfruit is bij uitstek geschikt voor binnen- en buitenpresentaties. Oude manden, kisten en andere decoratievoorwerpen worden vaak van stal gehaald om van sierfruit een leuke tentoonstelling te maken. Zo ontstaan kleurrijke arrangementen, die het ‘oogstgevoel’ van het najaar onderstrepen. Van de kleinere vruchten kunnen allerlei decoraties worden gemaakt. Het zaad kan worden gebruikt voor sieraden en collages. Zo kan de onderkant van de fleskalebas worden gebruikt als een schaal. Deze kalebassoort wordt in Afrika ook wel gebruikt om er sambaballen van te maken.

Er zijn verschillende methoden om nog langer te kunnen genieten van siervruchten. Je kunt ze ook vernissen, verven of met was behandelen, waardoor ze gaan glimmen en hun natuurlijke kleur wordt versterkt. De aanvoer van siervruchten loopt van augustus tot en met december. De producten worden per doos aangevoerd; vaak gemengd, per kleur of per soort. Veelal wordt dan per laag een andere soort of kleur gebruikt. Sommige vruchten worden per stuk verkocht. Dit is afhankelijk van de grootte en dikte van de producten.



 Siervruchten op de Floriade

Van 18 tot 20 oktober worden Cucurbita en Brassica tentoongesteld op de Floriade, de wereldtuinbouwtentoonstelling in Nederland. Op 650 vierkante meter laten bloemsierkunstenaars zien hoe koolsoorten (zowel eetbaar als sierkool) en pompoenen verwerkt kunnen worden. Deze 'parel' is toegevoegd aan de twee lopende exposities en loopt door tot de officiële sluiting van de Floriade.

De Pompoenfamilie is enorm uitgebreid. Tot de familie behoren o.a. de kalebas, sierkalebas, courgette, kussa, chayote, squash, patisson, kurbis of reuzenpompoen. De Latijnse naam is Cucurbita Pepo. Het geslacht van de Pompoenen behoort tot de familie van de komkommerachtige, waartoe ook de meloenen worden gerekend. De Pompoen is een eenjarige klimplant die in Midden-Amerika in het wild voorkomt. Het vruchtvlees van de Pompoen is vaster en minder waterig dan van de komkommer. De smaak van de oranje soorten doet denken aan wortel, maar meliger. Groene soorten hebben een notensmaak. De ene pompoen is zoeter dan de andere.

De ronde soorten worden in Nederland pompoen genoemd, de Langwerpige courgette, de paddestoel vormen patisson.Pompoenen kunnen in vele klimaatomstandigheden worden gekweekt, dus ook in een gematigd klimaat, maar ze kunnen niet tegen vorst. Een ecologische teelt zonder chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest is gemakkelijk en met goede resultaten te realiseren. Voor teelt in de tuin kan men het best de pitten binnen opkweken totdat na de twee kiembladen, twee echte bladen verschijnen. Uitplanten na half mei zodra het gevaar voor nachtvorst is geweken.

De kruipende stengels met klimranken kunnen zeven meter lang worden. De Courgette en Patisson daarentegen groeien als struik­vorm met een diameter van maximaal twee meter. Gave vruchten zijn na de oogst maanden houdbaar op een koele goed geventileerde plaats. In Oost-Europa, Azië, Afrika en Noord- en Zuid Amerika worden veel meer Pompoenen gegeten dan bij ons in Nederland.Het vruchtvlees van de meeste Pompoenen hoeft geen uitgesproken smaak en is daarom goed in gerechten te gebruiken waar veel kruiden aan te pas komen!